Een simpel idee: zon verzamelen. Bedek het oppervlak van de aarde dat wordt beschenen door de zon met een apparaat dat iets nuttigs doet met de zonnestraling. Grofweg zijn er twee manieren van opslaan: warmte en elektriciteit. Over de eerste gaat deze pagina. Voor elektriciteit uit zonlicht kun je kijken op de pagina over fotovoltaïsche panelen.

Er bestaan verschillende types zonnecollectoren. Hier een beknopt overzicht.

Vlakke plaat collector

Een geïsoleerde bak met een licht absorberende plaat erin en een glasplaat ervoor. Achter de absorberende laag stroomt water door een slang dat de warmte uit deze mini-broeikas opneemt. Er zijn collectoren waarin het water onder druk staat, maar ook waar het water weer uit loopt als de pomp stopt. Dit kan nuttig zijn om bevriezing of oververhitting te voorkomen.

Voordeel van een vlakke plaat collector is de eenvoud en de prijs. Ze bestaan uit simpele betaalbare materialen en zijn makkelijker te vervaardigen.

Vlakke plaat collectoren zijn in Nederland te krijgen in verschillende soorten, maten (lxbxd m, m2), opbrengst (Gj) en prijzen:
HRsolar uit Maasdijk heeft een collector van 2,12×1,18×0,1m 2,5m2 4,7Gj €507,- (losse collector) €1830,- (setprijs met opslagtank 120L) info pdf
Zen Renewables uit Turnhout heeft een collector van 1,78×0,91×0,1m 1,62m2 1,9Gj €2300,- (setprijs 2 st. met opslagtank 90L) info pdf
Solesta uit Nijmegen heeft collectoren in sets van 2 of 3 stuks, 2,00×2,00×0,1m 4,0m2 3,6Gj €2200,- (setprijs 2 st. met opslagtank 100L) info pdf
DutchSolarSystems uit Enschede heeft collectoren van 2,15×1,15×0,11m 2,37m2 4,8Gj prijs onbekend omdat DSS levert aan woningcorporaties en aannemers.
Overigens heeft DSS ook een horizontaal terugloop opslagvat van 95+12L en horizontale panelen van 1,2×2,1m

Prijslijst zonnecollector.net met informatie over panelen, systemen, pompen, opslagvaten, koppelingen, regelaars.

Vacuümbuis collector

Een rij glazen buizen met een dubbele wand waartussen vacuüm heerst als isolatie. De binnenkant van elke buis heeft een absorberende coating en in het midden een koperen staaf die de warmte absorbeert. Bovenaan de buizen zijn alle koperen ‘absorbers’ of ‘heatpipes’ verbonden met een vloeibaar medium, dit kan water zijn, maar is vaak glycol omdat dit minder snel bevriest. Er zijn ook ‘absorbers’ gevuld met een PCM (Phase Change Material) dat verdampt in de collector en bovenin weer condenseert terwijl het de warmte afgeeft aan langsstromend water of glycol.

Voordeel van een vacuümbuis collector is het rendement en de goede werking bij kou. Omdat de buizen met een vacuüm geïsoleerd zijn, is de opgevangen warmte vrijwel onafhankelijk van de buitentemperatuur.

Er zijn buizencollectoren met losse buizen waardoor niet het volledige oppervlak wordt benut. Daarom worden ze ook wel uitgerust met CPC-spiegels (Compound Parabolic Concentrator) waarmee al het opvallende zonlicht, ook als dit onder een hoek valt, gefocust wordt op de kern van de buis.

Vacuümbuis collectoren zijn in Nederland te krijgen in verschillende soorten, maten (lxbxd m, m2), opbrengst (Gj/jaar) en prijzen. Er zijn collectoren met 8, 10, 12, 15, 18, 20, 24, 25 en 30 buizen, in dit overzicht ga ik voor de vergelijkbaarheid uit van 24 of 25 buizen:
Rivusol uit Eindhoven heeft een collector van 10, 15, 25 en 30 buizen, een van 25 buizen is 2,0×2,1×0,15m 2,35m2 2,0Gj €3000,- (schatting voor een set met pomp en opslagvat 200L)
SunSystems heeft een collector van 24 buizen 2,0×2,0m 4,0m2 5,1Gj €700,- (losse collector) €1750,- (set met pomp regelaar en opslagvat 200L)
Latento uit Duitsland heeft cpc collectoren van 12 of 18 buizen, 2 sets van 12 buizen zijn 2,78×1,64×0,12m 4,6m2 €1900,- (alleen 2 collectoren) €6000,- (voor een compleet systeem, met de speciale Latento PCM opslagtank van 500L)
Sunda uit China heeft (o.a. cpc) collectoren van 8, 10, 16 of 20 buizen, 3 sets van 8 buizen zijn 2,88×2,12×0,18m 6,0m2 geen prijs gevonden en ik vermoed dat Latento dezelfde Sunda collectoren verkoopt.

Combinatie collector

Er zijn ook collectoren die gecombineerd werken. Deze bestaan uit een vlakke plaat collector, met op de achterwand cdc-spiegels waarmee een absorber (koperen staaf) verwarmt wordt. Hierbij is dus géén vacuümbuis aanwezig, omdat de vlakke plaat collector al geïsoleerd is.

Het voordeel is dat deze collectoren meer rendement geven dan een normale vlakke plaat collector, goedkoper zijn dan vacuümbuis collectoren en makkelijker schoon blijven omdat ze niet uit losse buizen en spiegels bestaan.

Op Nederlandse websites ben ik ze nog niet tegengekomen, maar wel bij onze zuiderburen en in de VS:
Aviten uit België heeft een cpc collector van 2,4×1,15×0,07m 2,5m2 €3800,- (voor een set van 2 collectoren en opslagvat 200L)
Solargenix uit Chicago heeft een cpc collector van 2,1×1,1×0,1m 2,23m2 $1000,- (voor een set van 2 collectoren) $2000,- (schatting voor een systeem met regelaar en opslagtank 200L)

Watervat collector

Een rvs vat met water waarop een absorberende coating is aangebracht met daaromheen een glazen omhulling. Dit vormt een half ronde broeikas die direct als opslagvat fungeert.  Omdat het vat schuin staat stijgt het warmste water vanzelf naar boven, waar het afgetapt kan worden voor gebruik. De absorberend coating isoleert het vat om te voorkomen dat ’s nachts het warme water niet afkoelt.

Voordeel van een watervat collector is het geringe ruimtegebruik en de autonome werking. Omdat het opslagvat geïntegreerd is zijn er geen verliezen door leidingen en doordat het warme water vanzelf stijgt is er geen pomp of besturing nodig.

Een watervat collector wordt gemaakt door Itho, de Solior FL150.
Meer informatie kun je vinden op de site van Jurrenco, Energieker en Solargarant.
De Solior FL150 kost bij verschillende installatiebedrijven rond €1750,-

Conclusie

De wereld van de zonnecollectoren is behoorlijk ondoorzichtig. Talloze installateurs gebruiken sets collectoren van verschillende leveranciers die weer bestaan uit onderdelen van allerlei producenten. Over het algemeen lijken alle collectoren in China gemaakt te worden. De pompen en besturingssystemen worden misschien wel in Nederland (of Duitsland, België) gemaakt, dat wordt me niet duidelijk.

Welke collector beter of goedkoper is, zou ik nog niet kunnen zeggen. In een volgende stap ga ik maar eens telefonisch contact opnemen met adviseurs en installateurs. Een onafhankelijke website waar de verschillen duidelijk worden gemaakt zou zeer waardevol zijn. Iemand tips?

Samenvattend bestaan er zonnecollectoren in allerlei soorten, met een lengte van 1,8 tot 2,4m, een breedte van 0,9 tot 2,2m en een dikte van 65 tot 180mm, een oppervlak tussen 1,6 en 4,6m2 en ze kosten tussen de €1750,- en €4000,- voor een set van grofweg 4m2 inclusief pomp, regelaar en opslagvat van 200L of meer.
Gemiddeld zijn de maten rond de 2x2m, het oppervlak per collector rond de 2m2 en de prijs rond €2000,-.

Tenslotte nog andere links die handig lijken om te bewaren voor later:
Algemene uitleg over zonnecollectoren: viessmann.be, zonnepanelen-subsidies.nl
Uitleg en regels over zonnecollectoren en zonnepanelen in Nederland wordt ook gegeven door de rijksoverheid.
DutchSolarSystems heeft een installatie handleiding met duidelijke simpele plaatjes en een goede checklist. Ook leveren ze warmte-terug-win systemen voor douches en regelaars voor hotfill-wasmachines.
Zizon is leverancier van allerlei zonnecollectoren en hebben een duidelijk overzicht op hun website.
Hulp bij installatie: doorzonenwind.nl