Follow Us

Copyright 2014 Brand Exponents All Rights Reserved

schapenwol dak

De schuur vertoonde lekkage, dus op deze eerste herfstdag besloten we het dak te vervangen. Alle pannen eraf, panlatten losmaken en 25 jaar oud landbouwplastic weghalen. Er kwam een ware muizen-wereld onder vandaan, hele gangenstelsels gebouwd in ingezakte oude glaswol met zaden, blaadjes en stof uit de omgeving van de schuur.

glaswol dak

Na enig delibereren tijdens de lunch en enkele telefoontjes naar lokale bouwmarkten bleek het á la minute verkrijgen van ecologisch isolatiemateriaal (zoals isovlas, hempvlax, doschawol, pavatex op het platteland na genoeg onmogelijk. Maargoed, als het dak toch open ligt, is het zonde om het niet meteen goed aan te pakken. Marktplaats boot een overdaad aan pur en pir-platen, maar de logistieke organisatie zagen wij op de korte termijn ook niet zitten.

schapenwol close-up zakken wol

Bij het terugvinden van een plastic zak oude schapenwol realiseerde we ons dat verder zoeken niet nodig was; we konden simpelweg gebruik maken van ‘hetgeen reeds aanwezig was’. Sinds het begin van de zomer stond op de zolder van de schuur één zak wol per geschoren schaap te wachten op een nuttige bestemming. En in de zomermaanden was geen muis op het idee gekomen in de schapenwol een nest te bouwen, wat ons een duidelijk voordeel leek. Blijkbaar heeft een dak met glaswol toch de voorkeur.

schapenwol aanbrengen

verschil glaswol en schapenwol

het verschil tussen glaswol en schapenwol is pas duidelijk als je het naast elkaar ziet

v.l.n.r. Sneeuwwit het kleine Friese melkschaap, Monny het Merinoschaap en Bolino het 'rijst-met-krenten' schaap

v.l.n.r. Sneeuwwit het kleine Friese melkschaap, Monny het Merinoschaap en Bolino het ‘rijst-met-krenten’ schaap

Er was geen reden om de oude glaswol weg te gooien, dus hebben we het wat ‘opgefluft’ en de gaten en dalen opgevuld met schapenwol. Met de flauwe hellingshoek (25°) zal de wol niet snel uitzakken, bovendien houdt de oude glaswol de losse schapenwol aardig op z’n plek. Vijf schapenvachten verder waren alle zeven banen van 3m lengte in het dak weer goed gevuld met een warme deken. Alleen al door de prettige verwerking, de heerlijke geur en onze zachte met wolvet behandelde handen waren wij zeer content. Mocht het de isolatiewaarde van het dak ten goede zijn gekomen, is dat helemaal mooi.

woldak afdekken met underlayment

alle randen zijn rondom dichtgezet met plankjes tegen de dak minnende muis

alle randen zijn rondom dichtgezet met plankjes tegen de dak minnende muis

Ondanks de verwachte muis-werende werking van verse schapenwol, hebben we alle banen van het dak hermetisch afgesloten met dikke kantplanken. Er zal heus een muis zijn die zijn weg weer weet te vinden, maar we geven ze graag een uitdaging. Tenslotte het dak weer afgedekt met nieuwe 6mm underlayment platen, dampopen bouwfolie, panlatten en oude holle pannen en het kan er hopelijk weer 25 jaar tegen.

dak renovatie met dampopen folie en panlatten holle pannen dekken het dak is weer dicht


Hout Eerlijk – een nieuwe samenwerking

Per 1 juni zal studio Content tezamen met APHoutconstructies uit Alblasserdam het concept Hout Eerlijk, moderne houtbouw in de markt gaan zetten.
In eerste instantie voor bewoners van de binnenstad van Delft, later ook in andere historische Nederlandse steden.
Meer informatie kunt u vinden op www.houteerlijk.nl


Data

Een voornaam doel van studio Content is het bijhouden van meetgegevens. Zo wordt het weer bijgehouden, maar ook de temperatuur van de compost het elektriciteitsgebruik en straks bijvoorbeeld ook de opbrengst van de zonnecollector en zonnepanelen.

voorbeeld interactieve grafiekDe eerste gegevens zijn al gemeten en kun je zien in een interactieve grafiek:

Data analyse
Mireia Blanco heeft een eerste correlatie analyse gemaakt van de gegevens van 1 december 2011 tot 18 februari 2012. Het resultaat daarvan zie je hierboven in een plaatje.
Er blijkt bijvoorbeeld dat de binnen en buitentemperatuur een correlatie vertonen, dat is ook logisch omdat de verwarming in deze periode nog niet heeft aangestaan. De gegevens geven dan ook een goede nulmeting om latere waarden mee te vergelijken.
Een eerste versie van de analyse en mijn antwoorden op de vragen van Mireia (in het Engels) kun je hier downloaden.

Internetserver en meetstation
Gerben, een elektrotechnicus, is momenteel bezig om uit te zoeken hoe de meetgegevens van de andere apparatuur verzameld kunnen worden. Ook werkt hij aan een kleine internetserver die zowel in de studio als live via het internet de meetresultaten toegankelijk maakt voor geïnteresseerden.
De apparaten (sensoren) die ik nu al heb zijn:
– de pv-panelen worden geregeld door een Morningstart Tristart MPPT 45 controller, ik gebruik deze in combinatie met 4 stuks 225Wp panelen en 6 stuks 2Volt 520Ah accu’s van Hoppecke
– de zonnecollector is van Solar2All, met een Split SM-SS-F controller die naar 12 Volt is omgebouwd. De leverancier Rutger Smits houdt zelf ook data bij.
– het proffesionele weerstation WS-3950 van Alecto levert gegevens over temperatuur, luchtvochtigheid, regenval, luchtdruk en wind. Deze gegevens worden al sinds 1 december 2011 bijgehouden met een interval van 30 minuten.

Ik overweeg de Lumiprecision 1000 aan te schaffen voor het bij houden van de actuele zonintenstiteit. Verder ben ik op zoek naar sensoren voor waterdoorstroming (bij m’n filters bijvoorbeeld) en temperatuur in de compost of waterleidingen.

De internetserver wordt gebouwd op basis van mijn oude laptop; de Asus R1F. Deze heeft een touchscreen en kan aan de wand van de studio worden gemonteerd voor een tweede leven, omdat hij niet meer geschikt is voor mijn dagelijks werk, maar het nog prima doet.


Autonome elektriciteit

Zonnepanelen leveren gelijkstroom, meestal 12V en soms 24V. Normaliter wordt dit omgezet naar 220V wisselstroom van 50Hz met behulp van een omvormer, zodat de stroom aan het net geleverd kan worden. Wanneer er stroom nodig is, maar geen zon, kan er uit het net stroom worden gebruikt voor apparaten en verlichting. Voor veel apparaten wordt de 220V wisselstroom vervolgens weer omgezet naar laagspanning gelijkstroom. Een heel logisch systeem voor huizen die aangesloten zijn op het net.

Een huis dat niet op het net is aangesloten wordt wel autonoom genoemd. Voor zo’n zelfstandig huis is het op z’n minst vreemd om de verzamelde elektriciteit om te zetten naar 220V wisselstroom en dan weer terug. Vooral omdat het opslaan ervan de moeilijkste opgave is; zonder net moet dit in batterijen worden gedaan. Batterijen leveren gelijkstroom en meestal laagspanning. Het omzetten van elektriciteit geeft verliezen, het ligt daarom voor de hand om alle apparaten en verlichting in een autonoom huis ook op laagspanning gelijkstroom te laten werken.

Niet alle apparaten zijn beschikbaar in een gelijkstroom variant en vaak zijn ze extra duur. Lastig zijn apparaten die veel stroom vragen zoals bijvoorbeeld een (af-)wasmachine, magnetron, zaagmachine, compressor, strijkijzer. Veel apparaten zijn ook goed beschikbaar op laagspanning gelijkstroom, of zelfs met ingebouwde accu’s voor draadloos gebruik. Op marktplaats.nl vind ik bijvoorbeeld een koelbox (24V), universele laptop voeding (24V, output instelbaar 12-22V), waterkoker (24V), koffiezetapparaat (24V), mini-oven (24V, 8L inhoud, 300W), magnetron (24V), vriezer (12/24V). Ook is er natuurlijk veel gereedschap dat op accu’s werkt van 12, 14, 18 of 24V. Bijvoorbeeld een nieuwe lijn powertools van Metabo. Ook Makita heeft een uitgebreid assortiment 18V en 36V accu gereedschap, inclusief lampen, een bouwradio en een stofzuiger.

Het is handig om gereedschap te hebben en veel gereedschap wordt geleverd met goede accu’s (vaak speciaal ontworpen voor vaak op- en ontladen). Nu kreeg ik het idee om dit soort apparaten met accu’s te gebruiken als opslagcapaciteit voor de energie van zonnepanelen. Er is dan altijd opgeladen gereedschap beschikbaar en er zijn voldoende extra batterijen om eventuele piek productie op te vangen. Een mogelijkheid die ik nader wil onderzoeken.
Hiervoor moet ik nog weten:
– kunnen de accu’s opgeladen worden met laagspanning gelijkstroom?
– zijn er accu’s die hier goed tegen kunnen?
– hoeveel accu’s zijn er nodig om pieken in de elektriciteitsproductie op te vangen?
– bestaan er slimme regelaars die bijvoorbeeld stuk voor stuk alle accu’s vullen?
– treden er geen grote verliezen op bij het omvormen van bijvoorbeeld 24 naar 18 of 12V of vice versa?
– welke kosten zijn er verbonden aan accu gereedschap en weegt dit op tegen de besparing en voordelen?
Het uitzoeken waard lijkt me.

Verwacht elektriciteitsgebruik

Het lijkt me verstandig om een inschatting te maken van de verwachte elektriciteit die ik ga gebruiken. Natuurlijk kan ik meten wat ik nu gebruik (nulmeting) en dit vergelijken met landelijke gemiddeldes (2,4 MWh per jaar). Daarnaast maak ik ook een theoretische optelsom van het gebruik dat ik kan verwachten. Hierbij ga ik uit van 300 gebruiksdagen per jaar en enkele schattingen van het elektriciteitsgebruik. Eventuele bronnen van cijfers heb ik in de link gezet.

  • verlichting:
    – 4x ruimte verlichting, led lampen 8W, gemiddeld 6 uur per dag, 60kWh
    – 8x plek verlichting, led lampen 4W, gemiddeld 6 uur per dag, 60kWh
  • wasmachine 2200kWh, 186kWh per jaar
  • koel/vrieskast 3kWh/24h, 900 kWh (uitgaand van 65 dagen buiten gebruik in de winter)
  • compresoor koel/vrieskast 50W, 360 kWh (een compresoor koelkast is veel zuiniger)
  • stofzuiger 35W, gemiddeld 2 uur per week, 4kWh
  • accu stofzuiger 54Wh/gebruik, eenmaal per week, 3kWh
  • laptop 65W, gemiddeld 12 uur per dag, 234kWh
  • zuinige laptop 25W, gemiddeld 12 uur per dag, 90kWh
  • geluidsinstallatie 12W, gemiddeld 4 uur per dag, 14kWh
  • router en modem (internet) 20W, 12 uur per dag, 72kWh
  • telefoon 1W, 1 uur per dag, verwaarloosbaar
  • tv, radio, vaatwasser heb ik allemaal niet nodig
  • installaties:
    – 4x pomp voor waterzuivering 30-60W, 65kWh
    – 2x controlepaneel (pv en collectoren) 1W,  9kWh
Totaal in minst zuinige geval: 1,6 MWh per jaar. Dat valt al best mee.
Totaal in meest zuinige geval: 0,9 MWh per jaar. Dat valt helemaal mee.
Er valt al snel op dat sommige apparaten nagenoeg verwaarloosbaar zijn, maar sommigen (koelkast/laptop) een heel groot aandeel hebben in het elektriciteitsgebruik (met name omdat deze lang aan staan).

Als je suggesties of aanvullingen hebt, laat het dan vooral weten hieronder.


bewuste badkamer

Een zeer compacte ruimte zo slim mogelijk inrichten is voor een architect een leuke uitdaging. Soms wordt studio Content ook gevraagd voor een interieur opdracht in plaats van een volledige woning. Het ontwerp kan dan tot in elk detail uitgewerkt worden. Zo ook bij deze complete badkamer met veel voorzieningen (dubbele douche én bad) in een beperkte ruimte onder een schuin dak.

badkamer-wastafels

Naast een slim ruimtelijk ontwerp is er gebruik gemaakt van authentieke en duurzame materialen passend bij het bestaande interieur en de rest van het huis. Zo is er energiezuinig verduurzaamd Platowood gebruikt voor de betimmering en de meubels. Ruime kasten met dubbele deuren bieden genoeg ruimte voor wasmanden en grote diepe lades gebruiken de schuine ruimte optimaal.

 

Door geen plafond te maken, maar de hoogte van de schuine kap te gebruiken ontstaat een aangenaam leefklimaat; de vochtige lucht van het douchen stijgt omhoog en kan langzaam weg ventileren op natuurlijke wijze.

badkamer-dubbele-douche
Door het nieuwe dakraam en de hoge ramen naar binnen toe komt veel natuurlijk licht binnen. Bovendien is ’s avonds makkelijk te zien of de badkamer bezet is door het egale strijklicht van onopvallende en energiezuinige ledverlichting.

badkamer-toilet badkamer-spiegel

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tenslotte is in de tegelvloer, maar ook in de wanden van de doucheruimte verwarming verwerkt voor een voortdurend behaaglijk klimaat. Door de stralingswarmte wordt de lucht in de badkamer niet onnodig verwarmd en is het toch altijd prettig warm en gereed voor gebruik. Als bonus zorgt de wandverwarming ervoor dat de manshoge spiegel niet beslaat tijdens het douchen en dat de handdoeken aan het wandrek snel drogen en lekker worden voorverwarmd.

 

concept A3 v2

 

 

ontwerp-v2-plan

 

 


Container Casco

Voor het casco van een verplaatsbaar huis heb ik een aantal uitgangspunten:

  • Compact (maximaal 2,55m breed en 3,0m hoog, i.v.m. transport)
  • Rigide (een stevig frame, in één keer op te pakken en te plaatsen)
  • Waterdicht (met name de bodem moet geheel gesloten zijn)
  • Geïsoleerd (zodat de temperatuur goed geregeld kan worden)
  • Degelijk (investeren in materialen die lange tijd mee gaan)
  • Strak (een technisch en modern uiterlijk)

Een zeecontainer voldoet aan al deze eisen en is ook nog gemakkelijk en betaalbaar verkrijgbaar. Er is al veel zogenaamde ‘container architectuur‘ gemaakt, dus origineel is het niet, maar in elk geval een bewezen techniek.


Containers zijn er in allerlei soorten en maten. Meestal in lengtes van 10, 20, 30, 40 en 45ft (3, 6, 9, 12 en 13,5m) en de standaard breedte van 8′ (2,4m) en hoogte van 8’6″ (2,6m). Steeds vaker zie je palletwide containers met een breedte van 8’6″ (2,6m) en highcube containers met een hoogte van 9’6″ (2,9m). Een uitgebreid overzicht van beschikbare maten kun je als .pdf downloaden van Shortsea.

 
In de transportwereld wordt voor het vervoer van voedsel veel gebruik gemaakt van reefers, dit zijn containers met een ingebouwde diepvriesinstallatie. Deze containers zijn zeer goed geïsoleerd en doorgaans van roestvrij staal en aluminium. Een reefer heeft een speciale vloer met luchtkanalen voor goede circulatie van de koele lucht wanneer de container vol met spullen geladen is. Als de koelinstallatie kapot gaat, worden de containers regelmatig afgedankt. Zonder koelinstallatie zijn ze echter nog heel goed geschikt als geïsoleerde opslag, of zelfs als kantoor of woning.

Gedetailleerde informatie over alle types en maten containers is te vinden in het Duitse container handbuch.

Enkele aanbieders van zeecontainers (vooral in Rotterdam) zijn: Balktrade, Alconet, Handico, Caru, Izelaar en Brinkbox. Een 40ft reefer staat bij de laatste te koop met buiten- en binnenmaten erbij vermeld.

Voor tussen €3000,- en €4000,- worden 40ft reefers tweedehands verkocht, doorgaans zijn ze dan 10-15 jaar oud, maar vaak nog in goede staat.
Deze week heb ik enkele offertes aangevraagd, dus binnenkort kan ik preciezere informatie geven.

Een voorbeeld van een studio in een container met nette strakke detaillering is gemaakt door Poteet Architects. Chinese bedrijven bieden complete woon containers aan met alle installaties ingebouwd.

Om eens te kijken of alle functies om te wonen (slapen, wassen, koken en werken) passen in een container heb ik een plattegrond ontworpen. Een volledig huishouden voor één persoon past goed in een 40ft container van 30m2 (klik op de tekening voor een grotere versie).

Commentaar en suggesties op deze eerste plattegrond zijn van harte welkom natuurlijk.


Thermometers

Er valt vanalles te meten aan het verplaatsbare huis, maar de temperatuur is voor veel onderdelen belangrijk. Zo mogen pv-panelen niet te warm worden, is het handig om de opbrengst van de zonnecollectoren te weten en ben ik natuurlijk benieuwd naar de warmte die door de composthoop wordt geproduceerd. Voor het gemak is het ook handig om één en ander te regelen met een thermostaat. Daarom een zoektocht naar thermometers en gerelateerde producten.

Er bestaan allerlei types thermometers, grofweg zijn ze onderverdeeld in twee groepen. Thermometers waarbij de uitzetting van een materiaal wordt weergegeven en thermometers die het verschil tussen twee materialen weergeven.

Compost thermometers

Voor het meten van de temperatuur binnen in een composthoop is een steekthermometer erg handig, een stevige roestvrijstalen staaf met in het puntje een sensor. Hiermee kun je gemakkelijk en snel op elke plek in een composthoop meten hoe warm het is. Een andere methode is het aanbrengen van elektronische temperatuursensoren op enkele vaste plaatsen in de compost. Dit is handig voor als het verplaatsbare huis op de composthoop staat en je niet meer gemakkelijk bij de compost kunt komen. Tenslotte kan ook de temperatuur worden gemeten van het water dat door de leidingen in de composthoop stroomt, dit geeft geen precieze temperatuur, maar eerder een gemiddelde van de warmte die wordt afgegeven door de omringende compost.

Steekthermomethers
Er zijn veel soorten steekthermometers verkrijgbaar.
Reotemp uit de VS heeft een simpele bimetaal thermometer speciaal voor kleine composthopen in de achtertuin van $29,- (€20,-) met een lengte van 20″ (508mm). Ze hebben overigens een complete range van meetapperatuur voor composteerders, waaronder professionele en prijzige lange steekthermometers.
Service-Handel-Verkauf (!?) uit Duitsland biedt via yatego.com een range thermometers aan, met enkele geschikte steekthermometers tussen 50 en 450mm lengte voor prijzen tot €20,- dus erg goedkoop (of dat een goede eigenschap is valt te betwijfelen natuurlijk).
Hetzelfde bedrijf heeft ook lange (1-1,5m) capillairthermometers van €13,- die al dan niet met een beschermende huls in de composthoop gestoken kunnen worden.
Pinearts Import Holland uit Roden heeft een digitale steekthermometer van €30,- met een lang krulsnoer eraan en een steker van ongeveer 150mm.
Via marktplaats.nl kom je ook allerlei thermometers tegen, echter weinig lange steekthermometers.
Mountain Trading uit Andelst koopt restpartijen van installateurs op, met o.a. een capillairevaillant cv-thermometer voor €20,- met een snoer van 550mm. Die ben ik maar even gaan kopen omdat het in de buurt is. Toen bleek dat ze ook nog allerlei andere thermometers hadden die niet op marktplaats staan, waaronder een 250mm lange bimetaal steek thermometer van €20,- (en ook nog allerlei ander cv-materiaal en vloerverwarmingspompen). De thermometers functioneren prima, maar zijn aan de korte kant voor in een composthoop.

Later hier meer over andere thermometers, zoals deze handige douchethermometer voor tussen de leiding in. Goed te combineren met een Frank doorstroom watermeter van Wildkamp die laat zien hoeveel water er wordt gebruikt.

Pinearts heeft overigens nog allerlei andere meetapparatuur voor lage prijzen.
 


Fotovoltaïsche panelen

De makkelijkste manier om elektriciteit op te wekken op kleine schaal is uit zonlicht. De zon schijnt overal en is makkelijk te oogsten en om te zetten in elektriciteit door middel van zonnepanelen. Oftwel photovoltaïsche cellen, pv-cellen, zoals ze in de meeste talen genoemd worden.

Er zijn allerlei opties, maar de nieuwste systemen zijn verreweg het efficiëntst en zodoende de slimste investering. Het vermogen van een pv-paneel wordt gemeten in Wattpiek (Wp), in Nederland geldt als vuistregel dat één wattpiek een opbrengst heeft van gemiddeld 0,88 kilowattuur stroom per jaar. Commercieel geproduceerde zonnecellen hebben momenteel een rendement van tussen de 6% tot 16%. Amorf silicium zonnepanelen (dunne film) hebben een rendement van tussen de 6% tot 8%, mono-kristallijne zonnepanelen geven 15% á 16%, poly-kristallijne zonnepanelen geven een rendement van circa 14% en van panelen met cilindrische cellen is nog weinig bekend over het rendement.  Het verschil in rendement betekend simpelweg dat voor eenzelfde opbrengst je soms een tot wel twee keer zo groot paneel nodig hebt. Wel hebben amorf silicium en cilindrische cellen een hogere opbrengst uit diffuus licht, hoeveel precies is nog onduidelijk.

Er is een belangrijk verschil tussen autonome systemen en op het net aangesloten systemen. De prijs en milieubelasting van autonome systemen is hoger omdat er voor de opslag van de energie accu’s nodig zijn. Volgens mileucentraal komt dit neer op €3,- per Wp voor op het net aangesloten systemen en €8,- per Wp voor autonome systemen inclusief accu’s. Over de extra milieubelasting valt te twisten omdat ook bij net aangesloten systemen ergens in het net de elektriciteit opgeslagen moet worden.

Een andere vraag over de milieubelasting is natuurlijk de verhouding tussen de energie die nodig is voor productie van zonnepanelen en die ze tijdens hun levensduur opleveren. Hierover is in 2008 onderzoek gedaan, dat door het Belgische Lowtech Magazine wordt toegelicht. Conclusie is dat zonnepanelen zeker niet energieneutraal zijn, maar toch wel de meest energie efficiënte optie.

Mijn huidige energie gebruik is bijvoorbeeld 3MWh per jaar, dus  een autonoom pv-systeem van ongeveer 3400 Wp zou genoeg moeten zijn. Het gros van de pv-panelen heeft een opbrengst van rond 200Wp, er zouden dus 17 (!) panelen nodig zijn.

Op deze pagina een overzicht van de mogelijkheden.

Nu alvast lukraak wat links:
http://www.ghsolar.be/NL/producten.htm
http://www.soltech.be/item.php?itemno=135_182&lang=NL
http://www.koramic.com/servlet/Satellite?pagename=Wienerberger/WBArticle/ArticleStandard05&cid=1234508016453&sl=kor_be_home_nl&lpi=1203358335264
http://www.eternit.be/BENL/site/dakproduct-detail.aspx?vPK=6&k=6
http://www.yourglass.com/agc-glass-europe/be/nl/photovoltaics/glasstronics/sunewat-l/sunewat-l/product_description.html
http://www.zonnepanelen.wouterlood.com/index.php/faq-menu
http://www.solar-net.nl/zonnepanelen/Zonnepanelen-pakket-540wp-48-Volt-+-230-Volt-p-16143.html
http://www.zonstraal.net/batterij/Batterij%20laden.htm
http://www.zonstraal.nl/batterij.htm
http://www.internetwebshop.nl/


Zonnecollectoren

Een simpel idee: zon verzamelen. Bedek het oppervlak van de aarde dat wordt beschenen door de zon met een apparaat dat iets nuttigs doet met de zonnestraling. Grofweg zijn er twee manieren van opslaan: warmte en elektriciteit. Over de eerste gaat deze pagina. Voor elektriciteit uit zonlicht kun je kijken op de pagina over fotovoltaïsche panelen.

Er bestaan verschillende types zonnecollectoren. Hier een beknopt overzicht.

Vlakke plaat collector

Een geïsoleerde bak met een licht absorberende plaat erin en een glasplaat ervoor. Achter de absorberende laag stroomt water door een slang dat de warmte uit deze mini-broeikas opneemt. Er zijn collectoren waarin het water onder druk staat, maar ook waar het water weer uit loopt als de pomp stopt. Dit kan nuttig zijn om bevriezing of oververhitting te voorkomen.

Voordeel van een vlakke plaat collector is de eenvoud en de prijs. Ze bestaan uit simpele betaalbare materialen en zijn makkelijker te vervaardigen.

Vlakke plaat collectoren zijn in Nederland te krijgen in verschillende soorten, maten (lxbxd m, m2), opbrengst (Gj) en prijzen:
HRsolar uit Maasdijk heeft een collector van 2,12×1,18×0,1m 2,5m2 4,7Gj €507,- (losse collector) €1830,- (setprijs met opslagtank 120L) info pdf
Zen Renewables uit Turnhout heeft een collector van 1,78×0,91×0,1m 1,62m2 1,9Gj €2300,- (setprijs 2 st. met opslagtank 90L) info pdf
Solesta uit Nijmegen heeft collectoren in sets van 2 of 3 stuks, 2,00×2,00×0,1m 4,0m2 3,6Gj €2200,- (setprijs 2 st. met opslagtank 100L) info pdf
DutchSolarSystems uit Enschede heeft collectoren van 2,15×1,15×0,11m 2,37m2 4,8Gj prijs onbekend omdat DSS levert aan woningcorporaties en aannemers.
Overigens heeft DSS ook een horizontaal terugloop opslagvat van 95+12L en horizontale panelen van 1,2×2,1m

Prijslijst zonnecollector.net met informatie over panelen, systemen, pompen, opslagvaten, koppelingen, regelaars.

Vacuümbuis collector

Een rij glazen buizen met een dubbele wand waartussen vacuüm heerst als isolatie. De binnenkant van elke buis heeft een absorberende coating en in het midden een koperen staaf die de warmte absorbeert. Bovenaan de buizen zijn alle koperen ‘absorbers’ of ‘heatpipes’ verbonden met een vloeibaar medium, dit kan water zijn, maar is vaak glycol omdat dit minder snel bevriest. Er zijn ook ‘absorbers’ gevuld met een PCM (Phase Change Material) dat verdampt in de collector en bovenin weer condenseert terwijl het de warmte afgeeft aan langsstromend water of glycol.

Voordeel van een vacuümbuis collector is het rendement en de goede werking bij kou. Omdat de buizen met een vacuüm geïsoleerd zijn, is de opgevangen warmte vrijwel onafhankelijk van de buitentemperatuur.

Er zijn buizencollectoren met losse buizen waardoor niet het volledige oppervlak wordt benut. Daarom worden ze ook wel uitgerust met CPC-spiegels (Compound Parabolic Concentrator) waarmee al het opvallende zonlicht, ook als dit onder een hoek valt, gefocust wordt op de kern van de buis.

Vacuümbuis collectoren zijn in Nederland te krijgen in verschillende soorten, maten (lxbxd m, m2), opbrengst (Gj/jaar) en prijzen. Er zijn collectoren met 8, 10, 12, 15, 18, 20, 24, 25 en 30 buizen, in dit overzicht ga ik voor de vergelijkbaarheid uit van 24 of 25 buizen:
Rivusol uit Eindhoven heeft een collector van 10, 15, 25 en 30 buizen, een van 25 buizen is 2,0×2,1×0,15m 2,35m2 2,0Gj €3000,- (schatting voor een set met pomp en opslagvat 200L)
SunSystems heeft een collector van 24 buizen 2,0×2,0m 4,0m2 5,1Gj €700,- (losse collector) €1750,- (set met pomp regelaar en opslagvat 200L)
Latento uit Duitsland heeft cpc collectoren van 12 of 18 buizen, 2 sets van 12 buizen zijn 2,78×1,64×0,12m 4,6m2 €1900,- (alleen 2 collectoren) €6000,- (voor een compleet systeem, met de speciale Latento PCM opslagtank van 500L)
Sunda uit China heeft (o.a. cpc) collectoren van 8, 10, 16 of 20 buizen, 3 sets van 8 buizen zijn 2,88×2,12×0,18m 6,0m2 geen prijs gevonden en ik vermoed dat Latento dezelfde Sunda collectoren verkoopt.

Combinatie collector

Er zijn ook collectoren die gecombineerd werken. Deze bestaan uit een vlakke plaat collector, met op de achterwand cdc-spiegels waarmee een absorber (koperen staaf) verwarmt wordt. Hierbij is dus géén vacuümbuis aanwezig, omdat de vlakke plaat collector al geïsoleerd is.

Het voordeel is dat deze collectoren meer rendement geven dan een normale vlakke plaat collector, goedkoper zijn dan vacuümbuis collectoren en makkelijker schoon blijven omdat ze niet uit losse buizen en spiegels bestaan.

Op Nederlandse websites ben ik ze nog niet tegengekomen, maar wel bij onze zuiderburen en in de VS:
Aviten uit België heeft een cpc collector van 2,4×1,15×0,07m 2,5m2 €3800,- (voor een set van 2 collectoren en opslagvat 200L)
Solargenix uit Chicago heeft een cpc collector van 2,1×1,1×0,1m 2,23m2 $1000,- (voor een set van 2 collectoren) $2000,- (schatting voor een systeem met regelaar en opslagtank 200L)

Watervat collector

Een rvs vat met water waarop een absorberende coating is aangebracht met daaromheen een glazen omhulling. Dit vormt een half ronde broeikas die direct als opslagvat fungeert.  Omdat het vat schuin staat stijgt het warmste water vanzelf naar boven, waar het afgetapt kan worden voor gebruik. De absorberend coating isoleert het vat om te voorkomen dat ’s nachts het warme water niet afkoelt.

Voordeel van een watervat collector is het geringe ruimtegebruik en de autonome werking. Omdat het opslagvat geïntegreerd is zijn er geen verliezen door leidingen en doordat het warme water vanzelf stijgt is er geen pomp of besturing nodig.

Een watervat collector wordt gemaakt door Itho, de Solior FL150.
Meer informatie kun je vinden op de site van Jurrenco, Energieker en Solargarant.
De Solior FL150 kost bij verschillende installatiebedrijven rond €1750,-

Conclusie

De wereld van de zonnecollectoren is behoorlijk ondoorzichtig. Talloze installateurs gebruiken sets collectoren van verschillende leveranciers die weer bestaan uit onderdelen van allerlei producenten. Over het algemeen lijken alle collectoren in China gemaakt te worden. De pompen en besturingssystemen worden misschien wel in Nederland (of Duitsland, België) gemaakt, dat wordt me niet duidelijk.

Welke collector beter of goedkoper is, zou ik nog niet kunnen zeggen. In een volgende stap ga ik maar eens telefonisch contact opnemen met adviseurs en installateurs. Een onafhankelijke website waar de verschillen duidelijk worden gemaakt zou zeer waardevol zijn. Iemand tips?

Samenvattend bestaan er zonnecollectoren in allerlei soorten, met een lengte van 1,8 tot 2,4m, een breedte van 0,9 tot 2,2m en een dikte van 65 tot 180mm, een oppervlak tussen 1,6 en 4,6m2 en ze kosten tussen de €1750,- en €4000,- voor een set van grofweg 4m2 inclusief pomp, regelaar en opslagvat van 200L of meer.
Gemiddeld zijn de maten rond de 2x2m, het oppervlak per collector rond de 2m2 en de prijs rond €2000,-.

Tenslotte nog andere links die handig lijken om te bewaren voor later:
Algemene uitleg over zonnecollectoren: viessmann.be, zonnepanelen-subsidies.nl
Uitleg en regels over zonnecollectoren en zonnepanelen in Nederland wordt ook gegeven door de rijksoverheid.
DutchSolarSystems heeft een installatie handleiding met duidelijke simpele plaatjes en een goede checklist. Ook leveren ze warmte-terug-win systemen voor douches en regelaars voor hotfill-wasmachines.
Zizon is leverancier van allerlei zonnecollectoren en hebben een duidelijk overzicht op hun website.
Hulp bij installatie: doorzonenwind.nl


Compost toiletten

Het lijkt zo normaal om met je ontlasting een paar liter water mee te spoelen (variërend van 4 tot 10 L). Maar dat hoeft helemaal niet, sterker nog, door een watervrij toilet te gebruiken kun je de ontlasting juist benutten!
Er zijn allerlei voorbeelden van compost toiletten bekend, hier een greep:

Loowatt

Een fantastisch idee, namelijk een toilet gemaakt van geperste poep. Om de ontlasting geurvrij op te slaan wordt alles gesealed in een composteerbare zak. De totale inhoud (en zelfs het toilet) kan in een bio-digester omgezet worden in biogas CH4, CO2 en H2O.

Op het moment wordt er alleen nog een toilet van kunststof gemaakt, of deze al te koop is wordt mij niet duidelijk.

Voor meer info kun je het filmpje van de bedenkster Virginia Gardiner bekijken. (zelfs als je niet geïnteresseerd bent in het toilet is het een aanrader omdat het zo heerlijk positief is en je blij maakt :)

Nonolet

Hét voorbeeld uit Nederland, van de Twaalf Ambachten. Een simpel toilet waarbij poep en plas gescheiden wordt. De poep wordt bedekt door papieren doekjes waardoor er geen geur vrij komt. De plas wordt in een tankje opgeslagen en de lucht wordt naar buiten geblazen met een kleine ventilator en eventueel gefilterd met een koolstoffilter. Door het scheiden is het mogelijk de poep te composteren en de plas via een helofytenfilter te reinigen tot schoon water.

Het nonolet is te koop in verschillende varianten, o.a. via de webshop van de Twaalf Ambachten

Precieze informatie over de werking en de voordelen staat ook op de website van de bedenker Sietz Leeflang goed uitgelegd.