Follow Us

Copyright 2014 Brand Exponents All Rights Reserved

Biomeiler bij Amsterdam succesvol gebouwd in record tempo

Maandag 16 maart 2015 is in Abcoude bij de biologische boerderij de Hartstocht een 150 kubieke meter biomeiler gerealiseerd. Om een idee te geven, hij is 8 meter in doorsnee, 3m hoog en goed voor 15-20 Kw. Het geheel is ingepakt in riet en wilgentakken om het beter in de omgeving te laten passen. Niet alleen het oer Hollandse landschap aan de Gein, ook de “Hollandse” yurts op het terrein hebben dezelfde ronde vorm als de biomeiler, en passen daarom goed bij elkaar.

De bouw van deze biomeiler is gedaan in de vorm van een workshop die werd bijgewoond door de medewerkers van de Amsterdamse Hortus en medewerkers van Artis en het Amsterdamse bos. Behalve het bouwen zelf waren er enige theorie sessies gegeven door de architect en biomeiler expert Arie van Ziel.

Wil je meer hierover lezen? Neem een kijkje op de biomeiler website.


biomeiler (compostverwarming)

Een biomeiler is een grote composthoop waaruit warmte wordt onttrokken die nuttig gebruikt kan worden. Bacteriën breken houtsnippers af tot houtcompost die zeer voedzaam is voor planten. Bij deze omzetting komt veel warmte vrij (tot 60 graden) die benut kan worden. Met een warmtewisselaar van kunststof slangen waar water door gepompt wordt kan de warmte naar een woning of opslagvat getransporteerd worden. Het belangrijkste is natuurlijk dat een biomeiler in een jaar meer als honderd kuub hoogwaardige houtcompost produceert, die je kunt gebruiken om de grond te verbeteren voor voedselproductie.

Bekijk nu de prachtige biomeiler instructie video, gemaakt door Wout Boekeloo en Peter Jan Brouwer.

Lees hier meer over compostverwarminggoogle ‘compost heating’ of bekijk filmpjes op youtube

De opbouw is heel simpel en low-tech, maar in de afgelopen jaren is veel ervaring opgedaan door het Duitse bedrijf Native Power om de opbouw en afbraak makkelijker en sneller te maken. Ook studio Content heeft de nodige ervaring; in 2011 werd het mobiele kantoor verwarmd met een bijzondere versie van een biomeiler. Lees op deze site meer over de opbouw, achtergrond en resultaten van die biomeiler.

In de loop van 2015 starten we stichting Native Power Nederland.

Binnenkort (in maart en april) volgen er meerdere workshops biomeiler bouwen in Nederland. Op deze site vindt u de actuele planning en meer informatie.

Als eerste activiteit hebben we in Rotterdam een workshop biomeiler bouwen georganiseerd:

Rotterdamse biomeiler (compostverwarming)

o.l.v. Heiner Cuhls (Duits en internationaal biomeiler expert)
donderdag 4 december 2014 9:00 – 17:00
Voedseltuin Rotterdam, Keilestraat 5
bijdrage: €100,- p.p.

resultaten van de workshop: zie facebook

Meer informatie: biomeiler.nl of native-power.nl
Bezichtiging? Maak een afspraak of ga op eigen initiatief kijken, De Voedseltuin is openbaar toegankelijk en er is koffie van maandag t/m donderdag.
Een biomeiler is een grote composthoop waaruit warmte wordt onttrokken die nuttig gebruikt kan worden. Bacteriën breken houtsnippers af tot houtcompost die zeer voedzaam is voor planten. Bij deze omzetting komt veel warmte vrij (tot 60 graden) die benut kan worden. Met een warmtewisselaar van kunststof slangen waar water door gepompt wordt kan de warmte naar een woning of opslagvat getransporteerd worden. De opbouw is heel simpel en low-tech, maar in de afgelopen jaren is veel ervaring opgedaan door het Duitse bedrijf Native Power om de opbouw en afbraak makkelijker en sneller te maken. Deze workshop is tegelijk de start en eerste activiteit van Native Power Nederland.

Tijdens de workshop gaan we een biomeiler bouwen voor de De Voedseltuin, een permacultuur project waar groente wordt gekweekt voor de Voedselbank. Hiervoor is natuurlijk een grote hoeveelheid compost nodig om de grond te verbeteren, met een biomeiler produceer je in een jaar meer als honderd kuub hoogwaardige houtcompost. De warmte van de biomeiler wordt gebruikt voor het verwarmen van de kas waar jong plantgoed voor de tuin wordt gekweekt.

Alle materialen en gereedschappen zijn aanwezig. We beginnen met koffie/thee en een stukje theorie waarna we in samenwerking de biomeiler opbouwen. Het duurt enkele dagen voordat debiomeiler op temperatuur is, maar we maken een week van te voren alvast een klein hoopje zodat de deelnemers de vrijkomende warmte op de dag zelf ook kunnen voelen. Voor deelnemers die het leuk vinden om meer te leren en nog even na te praten gaan we, op eigen kosten, dineren in een restaurant in de buurt.

Voor wie het financieel niet zo ruim heeft, is er met opgaaf van reden 40% korting mogelijk.
De volledige bijdrage komt ten goede van de workshop en stichting De Voedseltuin.

Deze workshop wordt georganiseerd door studio Content en Moestuinman in samenwerking met de Voedseltuin Rotterdam. Studio Content is een architectenbureau en werkt op het snijvlak van huisvesting en voeding, vaak met natuurlijke (bouw)materialen en compost. Het mobiele kantoor van studio Content is werd in de winter van 2011 verwarmd door een biomeiler. Moestuinman is een permacultuur en voedselbos expert.

 


Excursie zelfvoorzienende zeecontainer in Voedseltuin

Met een klein groepje fietsen we van Delft naar Rotterdam onder leiding van Arie van Ziel, een ondernemende architect met een passie voor hergebruik. Het enthousiasme waarmee Arie onderweg al vertelt is erg aanstekelijk en ik ben inmiddels benieuwd naar onze bestemming.

 

We komen in Rotterdam aan en fietsen naar een industrieterrein aan de Keilehaven, Arie vertelt dat het industrieterrein een nieuwe bestemming gaat krijgen en dat het de bedoeling is dat het gebied binnen 15 jaar tot woongebied is ontwikkeld. De plek waar we uiteindelijk aankomen is een flinke lap grond welke direct als (grote) moestuin te herkennen valt en omringd is door industriële gebouwen.

 

‘De voedseltuin’, zoals het project heet, is een project waar vrijwilligers groente en fruit verbouwen die wordt geschonken aan ‘De voedselbank’ van Rotterdam. Helaas is het niet zo dat de tuin volledig kan voorzien in de behoefte van ‘De voedselbank’, maar wel een mooi steentje bijdraagt. We lopen het terrein op en direct valt op dat er niet zomaar rijtjes met gewassen staan, maar dat de gewassen (ogenschijnlijk) door elkaar heen staan. Ik zie een rij mais met daaronder pompoenen, een bed bonen afgezet met wortels, speels gevormde perken waar, naar zo lijkt het, symmetrie vermeden wordt. Hier en daar staan tuinzitjes gemaakt van pallet-hout.

 

Arie legt uit dat het principe waarmee hier voedsel verbouwd wordt permacultuur heet. Hierbij worden gewassen bij elkaar gezet die elkaar versterken. Dit kan bijvoorbeeld doordat het ene gewas zorgt voor meer stikstof in de grond, waar een ander gewas weer baat bij heeft, of doordat het ene gewas insecten aantrekt die zorgen voor bestuiving van het andere gewas en zo zijn er nog tal van voorbeelden te noemen.

 

Arie wijst naar het andere einde van de tuin waar we in de verte een groot wit gevaarte zien staan, met een paar grote glimmende panelen op het dak. Hij vertelt dat dit zijn kantoor is, ‘studio Content’ genaamd. Hij reist met zijn kantoor door het hele land en blijft telkens voor een periode van een half jaar of langer op een projectlocatie. In ruil voor zijn verblijf binnen zo’n project geeft hij dan iets terug in de vorm van ondersteuning, advies en daadwerkelijke bouw van veelal duurzame projecten verschillend van omvang.

 

Arie neemt ons eerst mee naar een koepelkas op het terrein, waar hij een van zijn eigen projecten binnen het project ‘De voedseltuin’ laat zien; de rocket stove! De rocket stove staat in een kas die momenteel als een soort van kantine voor de vrijwilligers van ‘De voedseltuin’  wordt gebruikt. In de winter dient de rocket stove als verwarming van de kas/kantine en mogelijk als kooktoestel. De rocket stove heeft een gat in de grond van zo’n 30 bij 30 cm waarin hout wordt gestookt. De warmte komt via een ondergrondse pijp terecht in een oliedrum. In de oliedrum is een schoorsteen gebouwd die zorgt voor de trek en een tweede verbranding van de gassen. Vanuit de oliedrum gaat onder de grond weer een pijp naar een schoorsteen buiten die de verbrande gassen afvoert. De rocket stove hoeft (afhankelijk van de buitentemperatuur) maar een uurtje of twee te branden om voldoende warmte te geven in de kas voor een hele dag of zelfs meerdere dagen.

 

Na het bezoekje aan de kas met de rocket stove wordt het tijd voor een bakje thee, hiervoor neemt Arie ons mee naar zijn kantoor, ‘studio Content’. Dichterbij wordt duidelijk dat het kantoor een grote zeecontainer is, eentje van 40 foot (zo’n 12 meter) vertelt hij. Op het dak staan twee grote zonnecollectoren en een tweetal zonnepanelen. Arie vertelt dat hij het belangrijk vindt om duurzame technieken zelf uit te proberen, door ze in gebruik te nemen. Het betreffen allemaal installaties die door consumenten aangeschaft en gebruikt zouden kunnen worden.  Ook vindt hij het belangrijk dat de technieken zo transparant mogelijk worden aangelegd, met andere woorden, dat duidelijk zichtbaar is hoe de apparatuur is aangesloten en functioneert.

 

Eenmaal binnen aan de thee vertelt Arie over de verschillende systemen in zijn container, zo vangt hij water op het dak van de container dat vervolgens door een waterzuiveringssysteem heen gaat (op basis van omgekeerde osmose) om vervolgens als drinkwater gebruikt te kunnen worden. Het verwarmingssysteem in de container werkt op basis van zonnecollectoren, welke na enkele warmtewisselingen de vloer via een 250 meter lang buizenstelsel verwarmt. Ook is er een tweede warmtesysteem, dat de warmte uit een composthoop haalt en teruggeeft aan het systeem. Een composthoop warmt op tot tussen de 45 en 60 graden tijdens het composteringsproces. Een stelsel van buizen gevuld met water loopt door de composthoop, het water hierin wordt opgewarmd en vervolgens in het verwarmingssysteem middels warmtewisseling als warmte vrijgegeven in de container.

 

Ook is er in de zeecontainer gedacht aan een sanitaire voorziening, in de vorm van een droogtoilet (zaagseltoilet) . Dit toilet vangt de uitwerpselen op, waarna er houtsnippers aan toe worden gevoegd om vervolgens eveneens te gaan composteren. Arie wil in de toekomst uit dit systeem ook gas gaan winnen om op te kunnen koken, om zo de zelfvoorzienende zeecontainer verder te optimaliseren.

 

Na een rondje langs de composthopen van de voedseltuin, met daarbij nog wat achtergronden over het composteringsproces kwamen we aan het einde van de excursie, gevuld met interessante technieken, leuke achtergronden en vol inspiratie. Arie bedankt!


Exclusieve schutting met bijzondere patronen

 

IMG_20140628_200539Afgelopen weekend heeft studio Content de laatste hand gelegd aan een nieuwe schutting voor een achtertuin in Delft naar ontwerp van Laura Rosen Jacobson.

De schutting bestaat uit een paar honderd losse plankjes. Allemaal van tweedehands resthout gezaagd in vierkanten van 21x21cm en 30x30cm.

 

IMG_20140627_143319

Door verschillende houtsoorten te overlappen ontstaan een aantal patronen (zoals de achtpuntige ster) die kenmerkend zijn voor de islamitische architectuur waar Laura onderzoek naar heeft gedaan.

IMG_20140628_105713

Een leuk detail: de deur is nagenoeg onzichtbaar als ie gesloten is; de handgreep bestaat uit de plankjes waar de schutting van gemaakt is.

IMG_20140628_200413

 

Aan de buitenkant geeft alleen het huisnummer een indicatie.

Aan de buitenkant van de schutting is alleen het huisnummer zichtbaar.

Aan de buitenkant van de schutting is alleen het huisnummer zichtbaar.

 

Over een tijdje zal het hout van de schutting vergrijzen en zullen de patronen veranderen onder  invloed van zon, wind en regen.

Door de afstand tussen de plankjes kan het hout goed ventileren en -niet onbelangrijk- kunnen de planten er tussendoor groeien, wat de opdrachtgever erg leuk vindt.

Een exclusieve en originele schutting!

Een exclusieve en originele schutting!

 

Wilt u ook zo’n exclusief, zelf ontworpen schutting? Neem contact met ons op.


Bed voor Filip

De ouders van Filip vroegen studio Content om een bijzonder bed. In de stijl van een ‘boomhut’ en als hoogslaper met nuttig te gebruiken ruimte onder het bed; ruime kastjes en een extra logeerbed in een lade. Samen met meubelmakers Job Middelhoek en Cornelis van Wieren hebben we een modulair bedmeubel gemaakt.

Als Filip te groot wordt voor een boomhut bed, kan het bovenste deel van het bed afgehaald worden en los gebruikt worden als speelhuisje voor zijn jongere broertje. En wanneer Filip 12 jaar wordt kunnen de kastjes en het logeerbed onder de hoogslaper uit zodat het een normaal bed wordt.

IMG_20140612_153412_1 800px

IMG_20140701_152101_1 800px IMG_20140701_151936_1 800px


schapenwol dak

De schuur vertoonde lekkage, dus op deze eerste herfstdag besloten we het dak te vervangen. Alle pannen eraf, panlatten losmaken en 25 jaar oud landbouwplastic weghalen. Er kwam een ware muizen-wereld onder vandaan, hele gangenstelsels gebouwd in ingezakte oude glaswol met zaden, blaadjes en stof uit de omgeving van de schuur.

glaswol dak

Na enig delibereren tijdens de lunch en enkele telefoontjes naar lokale bouwmarkten bleek het á la minute verkrijgen van ecologisch isolatiemateriaal (zoals isovlas, hempvlax, doschawol, pavatex op het platteland na genoeg onmogelijk. Maargoed, als het dak toch open ligt, is het zonde om het niet meteen goed aan te pakken. Marktplaats boot een overdaad aan pur en pir-platen, maar de logistieke organisatie zagen wij op de korte termijn ook niet zitten.

schapenwol close-up zakken wol

Bij het terugvinden van een plastic zak oude schapenwol realiseerde we ons dat verder zoeken niet nodig was; we konden simpelweg gebruik maken van ‘hetgeen reeds aanwezig was’. Sinds het begin van de zomer stond op de zolder van de schuur één zak wol per geschoren schaap te wachten op een nuttige bestemming. En in de zomermaanden was geen muis op het idee gekomen in de schapenwol een nest te bouwen, wat ons een duidelijk voordeel leek. Blijkbaar heeft een dak met glaswol toch de voorkeur.

schapenwol aanbrengen

verschil glaswol en schapenwol

het verschil tussen glaswol en schapenwol is pas duidelijk als je het naast elkaar ziet

v.l.n.r. Sneeuwwit het kleine Friese melkschaap, Monny het Merinoschaap en Bolino het 'rijst-met-krenten' schaap

v.l.n.r. Sneeuwwit het kleine Friese melkschaap, Monny het Merinoschaap en Bolino het ‘rijst-met-krenten’ schaap

Er was geen reden om de oude glaswol weg te gooien, dus hebben we het wat ‘opgefluft’ en de gaten en dalen opgevuld met schapenwol. Met de flauwe hellingshoek (25°) zal de wol niet snel uitzakken, bovendien houdt de oude glaswol de losse schapenwol aardig op z’n plek. Vijf schapenvachten verder waren alle zeven banen van 3m lengte in het dak weer goed gevuld met een warme deken. Alleen al door de prettige verwerking, de heerlijke geur en onze zachte met wolvet behandelde handen waren wij zeer content. Mocht het de isolatiewaarde van het dak ten goede zijn gekomen, is dat helemaal mooi.

woldak afdekken met underlayment

alle randen zijn rondom dichtgezet met plankjes tegen de dak minnende muis

alle randen zijn rondom dichtgezet met plankjes tegen de dak minnende muis

Ondanks de verwachte muis-werende werking van verse schapenwol, hebben we alle banen van het dak hermetisch afgesloten met dikke kantplanken. Er zal heus een muis zijn die zijn weg weer weet te vinden, maar we geven ze graag een uitdaging. Tenslotte het dak weer afgedekt met nieuwe 6mm underlayment platen, dampopen bouwfolie, panlatten en oude holle pannen en het kan er hopelijk weer 25 jaar tegen.

dak renovatie met dampopen folie en panlatten holle pannen dekken het dak is weer dicht


verhuishuis – moving house

Opdrachtgever Bob Baars vroeg studio Content een jaar geleden een nieuwe energiezuinige woning te ontwerpen. Het programma van eisen was tamelijk bijzonder:

  • houtconstructie die in Nederland geprefabriceerd kan worden
  • draagconstructie bestaande uit enkele 2e hands zeecontainers
  • badkamer en toilet kant-en-klaar ingebouwd in de containers
  • de gehele constructie incl. gevels en dak inpakken en meenemen
  • alle meubels en huisraad inpakken en verhuizen
  • in het buitenland op een minimale fundering te plaatsen
  • uitpakken, opbouwen, inrichten en er in gaan wonen

Hiermee is een eerste schetsontwerp gemaakt voor het ‘verhuishuis’ (of in het Engels a ‘moving house’); een huis dat gemaakt is om mee te verhuizen of zelfs te emigreren!
Het ontwerp bevat de mogelijkheid om nagenoeg energie neutraal gebouwd en gebruikt te worden.

Momenteel wordt gewerkt aan de technische uitwerking en na realisatie van dit eerste project biedt het de mogelijkheid om meer van dergelijke woningen te bouwen.

ontwerp-v2-vv-zo-600p

ontwerp-v2-oh-zo-600p

 

ontwerp v2 bg 600p

 


kantoor met compostverwarming

Begin 2012 heeft studio Content bekendheid verworven door het eerste Nederlandse experiment met ruimteverwarming op basis van compostering.

Voorafgaand aan het experiment is erover geschreven door Rinske Bijl in het tijdschrift Genoeg en Marcia Jansen in de Gelderlander. Over de opbouw van het verwarmingsysteem kun je meer lezen bij ‘De Tielse Composthoop‘ en over het gebruikte principe op de pagina over compostverwarming. De resultaten van het experiment in de winter van 2011/2012 worden hieronder beschreven.

40ft zeecontainer (studio Content) op de composthoop, de helft boven het maaiveld is geïsoleerd met strobalen en aarde

40ft zeecontainer (studio Content) op de composthoop, de helft boven het maaiveld is geïsoleerd met strobalen en aarde

De composthoop bestond uit 30m3 verse houtsnippers, met daarin 240m dampdichte PErt 16x2mm vloerverwarmingsslang als warmtewisselaar. De slang is geplaatst in 12 spiralen met een diameter van 0,8-1,0m in sets van 2 gecombineerd tot 6 parallelle circuits. Door de slangen werd koelvloeistof (zoals in een automotor) gepompt met een snelheid van +- 2l/minuut. Rondom is de composthoop geïsoleerd met strobalen en deels in de grond geplaatst. Op de bovenzijde stond studio Content, een 40ft stalen zeecontainer, zonder verdere isolatie.

verdeler compostverwarming

verdeler compostverwarming

Het temperatuursverloop in de compost is met de hand gemeten door steeds met een stok een gat van +- 1m diep te steken op verschillende plaatsen in de zijkant van de hoop en hierin een lange thermometer te steken. Deze meting is uiteraard zeer onnauwkeurig en geeft slechts een indicatie van de werkelijke temperatuur. Gezien het beschikbare materiaal was dit op dat moment de enige methode. Op verschillende plaatsen en op verschillende tijden gaf dit een variërend resultaat, maar over het algemeen was de temperatuur zeer constant, hieronder meer.
Preciezer kon de temperatuur gemeten worden van het water dat door de leidingen werd gepompt. Binnen in de studio was een temperatuur (en druk) meter geïnstalleerd op zowel de aanvoer- als retourleiding. Er dient in ogenschouw genomen te worden dat de stalen verdeler van de leidingen buiten niet geïsoleerd is, omdat het water zich slechts korte tijd hierin bevindt. Bovendien kon aan deze verdeler (zie foto) met de hand steeds gemakkelijk de globale temperatuur worden gevoeld.

temperatuurmeting op 3 februari 2012 in de sneeuw

temperatuurmeting op 3 februari 2012 in de sneeuw

watertemperatuur retourleiding compost

watertemperatuur retourleiding compost

De temperatuur van de compost steeg enkele dagen na de aanleg naar 38 graden Celsius, dat is gebruikelijk bij verse houtsnippers, ook in een kleine hoop wordt het al snel 40°C. In de weken na het plaatsen van de container schommelde de temperatuur tussen 38 en 40°C. Er werd toen nog geen warmte afgetapt voor de verwarming (i.v.m. het ontbreken van zonne-energie voor het aandrijven van de pomp).

studio Content - composthoop resultaten 2011-2012

Om de meetgegevens samen te vatten heb ik bovenstaand schema gemaakt, dat weliswaar de subtiele veranderingen in plaats en tijdstip van meten niet laat zien, maar wel een globaal overzicht geeft. De minimale en maximale waarden zijn zowel variaties tussen verschillende dagen, variaties tussen ochtend, middag of avond als variaties in plaats van meten in de 12 meter lange composthoop. Hieronder volgt een beschrijving in meer detail met beelden van het variërende uiterlijk van de composthoop tijdens de maanden van het experiment.

Een prachtige regenboog met midwinter geeft het startsein voor het experiment met compostverwarming

Een prachtige regenboog met midwinter geeft het startsein voor het experiment met compostverwarming

In januari 2012, drie maanden na het begin van de test is er voor het eerst warmte afgetapt uit de hoop. Dit was nog sporadisch en slechts voor korte perioden (met een losse accu). De temperatuur in de compost zakte soms tot 36°C, maar er was geen duidelijk verband te herkennen tussen het gebruiken van de warmte en de afkoeling. Ook was er geen helder verband met de buitentemperatuur. De temperatuurschommelingen in de compost leken nogal willekeurig, dit kan echter te maken hebben gehad met de weinige metingen. Het verschil op verschillende plekken was doorgaans groter dan tussen verschillende dagen en of al dan niet de warmtepomp draaide.

De winterse kou in februari levert behalve goede omgevingsfactoren voor de test ook mooie plaatjes op

De winterse kou in februari levert behalve goede omgevingsfactoren voor de test ook mooie plaatjes op

De buitentemperatuur zakte in februari tot onder het vriespunt en zelfs enkele dagen tot -18°C in de nacht. De micro-organismen in de compost leken hier weinig last van te ondervinden; op sommige dagen zakte de temperatuur tot 34°C, maar soms was de temperatuur tegelijkertijd op andere plekken in de hoop nog steeds 40°C. Ook direct ’s morgens of bij het vallen van de nacht bleef de temperatuur in de compost vaak 38-40°C als dat in de middag ook zo was op dezelfde plek.

krokussen nabij de rand van de container tonen de constante warmte die vrij komt uit de compost

krokussen nabij de rand van de container tonen de constante warmte die vrij komt uit de compost

Van februari tot en met mei heeft de pomp nagenoeg constant gedraaid (dag én nacht). Er zat enige fluctuatie in de retourtemperatuur van het ‘koelwater’, maar doorgaans lag de temperatuur rond de 26°C. Het water werd in de container rondgepompt door eveneens 240m vloerverwarmingslang, daar verdeeld in 4 paralelle circuits. De binnentemperatuur in de container varieerde sterk door de variatie in buitentemperatuur, waardoor de aanvoertemperatuur van het water naar de compost eveneens varieerde tussen 10 en 20°C. Doorgaans was de ‘vloerverwarming’ in staat om de luchttemperatuur in de container tot +- 10° warmer dan de buitentemperatuur te verwarmen. Een goede voorverwarming, maar als enige systeem niet afdoende op winterse dagen en zeker niet betrouwbaar of regelbaar.

op 23 maart 2012 gaf de compostthermometer 40°C aan, op andere dagen meestal 38°C

op 23 maart 2012 gaf de compostthermometer 40°C aan, op andere dagen meestal 38°C

In maart bleef de temperatuurvariatie in de compost vergelijkbaar met februari, ondanks (of dankzij?) een (veel) hogere buitentemperatuur; ook ’s nachts weer steevast boven het vriespunt. Maxima van 40°C heb ik slechts sporadisch gemeten, meestal was de temperatuur in de compost rond 38°C en plaatselijk soms slechts 34°C.

Begin april zijn er naast voorjaarsbloemen ook voorbereidingen getroffen voor een kleine groentetuin op de composthoop

Begin april zijn er naast voorjaarsbloemen ook voorbereidingen getroffen voor een kleine groentetuin op de composthoop

Half april begon de composttemperatuur voor het eerst drastisch te dalen; soms tot slechts 20°C bij een vergelijkbare buitentemperatuur. Gek genoeg was deze daling niet direct merkbaar in de retourtemperatuur van het rondgepompte water, blijkbaar produceerde de compost in het midden nog behoorlijk veel warmte toen de randen al afkoelden. Een ander opvallend verschijnsel waren voor het eerst plaatselijke metingen boven 40°C, tot 44°C en een enkele keer 46°C. Het zou kunnen dat de compostering op sommige plaatsen inmiddels een meer ideale samenstelling van voedsel en micro-oraganismen had bereikt, maar het blijft giswerk om hier met zekerheid iets over vast te stellen.

In mei begon de zon z'n werk te doen en werden de eerste bladgewassen zoals melde en rode zuring oogstrijp

In mei begon de zon z’n werk te doen en werden de eerste bladgewassen zoals melde en rode zuring oogstrijp

Zelfs in mei, zes maanden na de opbouw, was de compost nog plaatselijk 38°C en kon er een constante stroom water van 20°C of warmer uit worden getapt. Na het verwijderen van de container en het afbreken van de composthoop op sommige plaatsen nog flink warmte geproduceerd te worden. Ook was direct zichtbaar dat op veel plaatsen de compostering niet volledig was verlopen en op maar weinig plekken de houtsnippers waren veranderd in een fijne mulch. Ik vermoed dat dit afhankelijk is van de variatie in samenstelling (koostof- en stikstofhoudend materiaal), de vochtigheid en de zuurstoftoevoer.

 

De composthoop na het verwijderen van de studio; een platte zachte massa met de geur en het uiterlijk van ruwe bosgrond

De composthoop na het verwijderen van de studio; een platte zachte massa met de geur en het uiterlijk van ruwe bosgrond

Concluderend kan ik bevestigen dat een composthoop van 30m3 gedurende 6 maanden warmte kan leveren die overdraagbaar is middels een warmtewisselaar en een substantiële bijdrage kan hebben aan de ruimteverwarming van een kleine ruimte. Het vergt nog veel verbeteringen om optimaal van de beschikbare energie gebruik te maken en tegelijkertijd een goede compost te bekomen.

De open composthoop ruim een maand na verwijderen van de container, met rijke begroeiing begin juli

De open composthoop ruim een maand na verwijderen van de container, met rijke begroeiing begin juli

Verbeteringen die ik zou voorstellen voor een volgend test-project:

  • betere samenstelling (verhouding koolstof en stikstof) van het te composteren materiaal
  • meer en regelbare zuurstoftoevoer
  • vochtgehalte meter en regelbare watertoevoer
  • vaste en preciezere meetapparatuur voor constante metingen op meerdere vaste plaatsen
  • doorstroommeter (l/minuut) in de aanvoer/retour leiding met continu temperatuurmeting